Kerstavakantiebericht I: goede antwoorden en cadeautje!

Nog een dagje tot kerst en jullie krijgen vandaag de goede antwoorden bij mijn kerstquiz (althans de ingekorte versie die hier vorige week en de week daarvoor te vinden was). Komt 'ie:

Vraag 1 

In de Victoriaanse tijd kregen alleen kinderen uit welgestelde gezinnen snoep, en dan nog alleen bij bijzondere gelegenheden zoals Kerst. Wat was een populair Engels Victoriaanse snoepje?

Het juiste antwoord was: B. Kelly-in-a-coffin. Bizarre mensen, die Victorianen…

Vraag 2

Al tussen 1837 en 1901, de tijd waarin de Engelse koningin Victoria leefde, gaf men elkaar kleine cadeautjes met kerst. Zelfgemaakte cadeaus, waar men vaak het hele jaar mee bezig was geweest. De Victorianen legden deze echter niet onder de boom, ze deden er iets anders mee. Wat?

A. Ze hingen ze in de kerstboom. Bij het waanzinnig leuke blog myinnervictorian.nl kun je een tutorial vinden om zelf het soort zakjes te maken die de Victorianen hiervoor gebruikten. (sowieso het bekijken waard, dat blog.)

Vraag 3

Hoe heet de kerstmarkt die jaarlijks in het prachtige historische stadje York wordt georganiseerd?

Dat is C. Saint Nicholas Fair.

Vraag 4

De Italiaanse 'kerstman' wordt Bafana genoemd en ziet er heel anders uit dan de gezellige dikkerd die wij dankzij Coca Cola voor ons zien als we aan een kerstman denken. Hoe ziet deze kerstfiguur in Italië er uit?

Het juiste antwoord hierbij is: A. gekleed in het zwart, rijdend op een bezemsteel. Bafana is namelijk een oud vrouwtje, die rond kerst op haar bezem langs komt om schoenen van kinderen te vullen met lekkers. Ze is zo netjes, dat ze bij het weggaan nog even de vloer veegt. (In mijn huis geen overbodige luxe, dus Bafana mag ook best eens op visite in het noorden.)

Bron: Pixabay.com

Vraag 5

Vanaf de middeleeuwen tot ver in de achttiende eeuw werd in Engeland soms iets voor het raam gehangen, als bescherming tegen de heksen waar mensen toen bang voor waren. Wat hingen ze op?

Het goede antwoord op deze vraag is gelukkig niet B, maar C, een glazen bal, die Witch's ball werd genoemd. De redenering erachter was dat heksen of geen reflectie zouden hebben in de bal, en daarmee makkelijk te herkennen en te ontmaskeren, of dat heksen het vervormde spiegelbeeld zo onprettig zouden vinden dat ze weg zouden blijven van het huis. Er zijn verhalen dat de moderne kerstbal uit deze witch's ball is ontstaan.

Vraag 6

Welk eeuwenoud volksgeloof zorgt ervoor dat op sommige plekken op de waddeneilanden, in Friesland, Drenthe en Twente soms alle spullen die in de Oud en nieuw nacht buiten in de tuin staan worden meegenomen? 

Ik betwijfel of de mensen die dit, bij wijze van ludieke oudjaarsactie, nu nog doen weten waar het gebruik uit voort komt, maar dat komt door het verhaal van C: Derk-met-de-beer. Dit is namelijk een wezen uit oude noordelijke mythes die naar verluidt de behoefte had om spullen te vernielen. Mensen die in de kerstnacht niet al hun gereedschap achter slot en grendel hadden, liepen het risico dat Derk-met-de-beer 's nachts langs zou komen om dit te vernielen, vuil te maken of te verstoppen. 

Vraag 7

De kerststol, die in Duitsland ontstond en later in Nederland populair werd (en nog steeds gegeten wordt) heeft een specifieke vorm. Wat stelt deze vorm voor?

Het goede antwoord op deze vraag is B, het kindje Jezus. Het lekkere kerstbrood heeft de geabstraheerde vorm van het in doeken gewikkelde kerstkind. Kijk maar eens goed!

Vraag 8

Een typisch Engels kerstgerecht is de mince pie. Mince betekent hakken en het is dan ook een taartje met een knapperige korst en een (mierzoete) vulling van minuscuul gesneden (gehakte) gedroogd fruit en noten. 

Oorspronkelijk, tot aan 150 tot 100 jaar geleden hadden deze taartjes echter een andere vulling. Wat was die vulling. Dat was onder andere:

A. appel, varkensvet, rundvlees, kaneel, cognac en suiker. Al vanaf de tijd van de Tudors vond men het lekker om zoet en hartig te combineren; vlees en specerijen met fruit en suiker. Tegenwoordig hebben we een heel ander palet en vinden we dit niet zo lekker; een rare combinatie. Zo bleef uiteindelijk alleen het zoete uit dit soort taartjes over. Met drank, dat vaak nog wel. 

Rest mij alleen nog mijn kerstcadeautje voor jullie. Een beetje spannend, want ik ben niet de beste zangeres. En natuurlijk is de still van het filmpje precies dat moment waarop ik mijn ogen dicht en mijn mond open heb (mijn karakterpose op 90% van de foto's waar ik op sta. Niet de charmantste, zeg maar.) Maar omdat dit lied voor mij de 'spirit of Christmas' raakt en omdat ik dit elk jaar in de les zing ter afsluiting van het prachtige Christmas Carol verhaal deel ik het toch. En nog wel in Victoriaans kostuum! (En dat doe ik in de klas dan weer niet.) (Althans, normaliter niet. Dit jaar, op verzoek van sommige leerlingen wel. Weet niet of ik dat experiment volgend jaar doorzet. Voelt tikje ongemakkelijk, als enige in kostuum, lopend door een drukke middelbare school...)

Dat u Merry moge zijn, gentlemen. And ladies.

Merry Christmas allemaal!

Kerstviering

Vorige keer vertelde ik over de jaarfeesten die wij op mijn huidige school vieren. Ik had alleen de kerstviering bewaard voor vandaag. Toepasselijk, want morgen is het weer zo ver.


Ik beschouw de kerstviering als het eerste kerstcadeau. Het is iets wat de docenten samen doen, als een geschenk voor de leerlingen. Maar het voelt ook als cadeautje voor onszelf, om elk jaar weer iets moois en speciaals neer te zetten. Ik vind het heel bijzonder en heb zoiets op geen enkele andere school meegemaakt. Moet je een Vrijeschool voor zijn, hoor, om zoiets te verzinnen!

Betekenis


Kerstmis, het feest van licht in de duisternis, is volgens de antroposofie het feest van de drievoudige geboorte. Die van Jezus (u kent hem wel) natuurlijk, maar ook van het licht in de natuur (in sofische termen: de geboorte van het zonnekind uit moeder aarde) en de (her)geboorte van onszelf in ons eigen wezen. De geboorte van het kindje Jezus symboliseert het nieuwe leven, licht en hoop, en wijst op onze verbondenheid met de geestelijke wereld. Hiervan merken de kinderen niet direct iets, de betekenis wordt zelden letterlijk uitgesproken of uitgelegd. Maar in de kerstviering komt wel het licht, hoop en verbondenheid naar voren.


Ik heb inmiddels een aantal kerstvieringen meegemaakt. Bij de eerste paar was ik betrokken bij de voorbereidingen of zat ik in het publiek, bij de vorige werkte ik voor het eerst ook zelf mee. Hoewel de vieringen allemaal net wat anders waren is het in essentie een voorstelling. Een voorstelling met muziek en toneel, vaak ook dans en euritmie, van de docenten voor de leerlingen. Wat ik zo waanzinnig indrukwekkend vind (maar dat ben ik, he, een nog relatief Vrijeschoolnewbie) is dat zo'n voorstelling door een aantal docenten weliswaar intensief wordt voorbereid qua ideeën, script en muziek, maar de voorstelling zelf in een middag in elkaar wordt gezet. Een lange middag hoor, van half drie tot half zes, maar dat is het. Een middag.



De voorstelling, die zo'n twintig minuten duurt, wordt op de dag zelf in carrouselvorm een aantal keren opgevoerd. De school is te groot geworden om met z'n allen in de toneelzaal te passen en dus worden de leerlingen verdeeld. Wel, net zoals bij het Michaëlsfeest in heterogene groepen: klas zeven tot en met twaalf door elkaar heen. De afgelopen keer werd de voorstelling liefst zes keer gespeeld, en er zijn collega's die elke voorstelling hun tekst net een beetje aanpasten (er wordt ook aan humor gedaan, we hebben het hier over moppen die getapt werden) om het voor henzelf interessant te houden. Als collega die in het publiek zaten, of (zoals ik) in het koor, was het ook telkens weer een verrassing hoe de voorstelling zou gaan.

Grappig, mooi en met een hoopvolle boodschap. Een pracht van een kerstcadeau, en een fijne manier om de kerstvakantie met opgeruimd gemoed in te stappen.

Ik heb er weer zin in.