Engels op de basisschool

In een lang schimmig verleden (althans het was keurig, maar dat begint wat minder smeuïg) ging ik eens naar een taalcongres. Hier heb ik een dag rondgelopen en aan van alles mee gedaan.

TPRS

Zo volgde ik er een workshop TPRS: Teaching proficiency through reading and storytelling, bij de man die dit ontwikkelde, Blaine Ray. Een waanzinnig inspirerende workshop waar ik direct meer mee wilde doen. Op dat moment had ik echter niet de mogelijkheid om dit toe te passen. Later zat mijn oudste dochter in groep 7 bij een enthousiaste meester die mij uitnodigde om bij hem Engels te geven. Toen ik aangaf dat door middel van TPRS te willen doen werd hij alleen maar enthousiaster.

Wat TPRS is? Hmm... dat is een lang verhaal. Ik zal er later nog eens uitgebreider over vertelen, maar laat ik het er voor vandaag bij houden dat het gaat om verhalen vertellen, waarbij de leerlingen zelf heel veel invloed hebben op de voortgang van het verhaal. Ik durfde het als beginner in het basisonderwijs en zonder enige ervaring met TPRS niet aan om de leerlingen echt het hele verhaal te laten bepalen, maar ik liet stukjes open die zij mochten invullen. Waar het om ging was dat ik eindelijk verhalen kon vertellen. En dat deed ik. Eerst het verhaal van 'the blue boy and the purple peanut'. Daarna het verhaal over een pinguïn die wil dansen maar de juiste schoenen niet kan vinden. Ik verzon de kern van het verhaal zelf, liet de kinderen de details invullen en maakte boekjes met het verhaal in geschreven vorm en vragen daarbij.

Leergierig

Voor de rest las ik voor. Roald Dahl is altijd een goed idee, en omdat veel kinderen zijn verhalen al kennen, kun je best in groep zeven of acht zo'n boek voorlezen. Dat wat ze niet verstaan of begrijpen kennen ze nog wel een beetje van de Nederlandse versie immers. Ook liet ik de kinderen in groepjes een quiz maken en in het Engels complimenten geven aan elkaar. Mijn laatste keer lesgeven in groep 7 en 8 besloot ik met een taalcircuit. Wel een organisatie, maar wat was het leuk; de kinderen deden een quizje, bestelden in het Engels wat te drinken en lieten zien wat ze geleerd hadden. Verreweg de meeste van de kinderen die ik zo les gaf waren namelijk heel leergierig en enthousiast. Engels was een interessant beetje exotisch vak, een voorbode van de middelbare school waar ze best naar uitkeken. Toch stopte ik ermee, omdat ik een flink stuk meer ging werken en mijn baan niet langer met het vrijwillige werk op de basisschool kon combineren. Soms mis ik het nog.

Echte kleintjes

Vorig jaar heb ik wel een paar keer iets nieuws uitgeprobeerd: lesgeven aan nog jongere kinderen. Groep vier. Het was uitdagend, om hun aandacht er telkens bij te houden, maar wat hadden ze er een plezier in! En ik natuurlijk ook. Dit keer vertelde ik geen verhalen TPRS-stijl, maar deed ik het anders. Ik had op mijn werk namelijk een boek over Engels op de Vrijeschool gevonden, gericht op de onderbouw (basisschool). Dit hield in dat we elke les versjes opzegden, liedjes zongen en spelletjes deden. Zo leren, dat het niet aanvoelt als leren zeg maar. Omdat het niet het hele jaar was, maar slechts een paar keer was het goed vol te houden. Ook deze lessen sloten we op gepaste wijze af: met een echte Engelse afternoon tea. Voor mij een goede combinatie:Engels, blije kinderen en lekker eten. Kijk, en toen dat werd geserveerd had ik dus geen enkele moeite meer om hun aandacht er bij te houden!

Bijzondere docenten

Zoals beloofd deze keer een blog over de docenten die ik mij nog herinner van vroeger. Het blog heet juf Jolanda en ik heb het hier vooral over hoe en wanneer en wat en wie ik zelf les geef, maar mijn docentschap is natuurlijk beïnvloed door de leraren die ik vroeger zelf had.

Basisschool.
De liefste, leukste en beste juf die ik gehad heb, ooit, was juf Jenny. Over haar kan ik tientallen stukjes schrijven en heb dat voordat ik dit blog had al verschillende malen gedaan voor andere media. Mijn eerste boek droeg ik op aan haar en dat ik nu zowel schrijver als docent bent komt door haar. Ik heb het al een paar keer eerder over haar gehad en zal daarom deze keer niet heel veel meer zeggen dan dat ze in mijn hart zit. 

Er waren echter ook andere meesters en juffen op de basisschool en aan eentje heb ik minder goede herinneringen. Zo was daar de hoofdmeester van de school, die erom bekend stond soms leerlingen te slaan. Ik zal nooit vergeten dat hij in het jaar dat hij ons lesgaf op een van de eerste dagen een jongen voor de klas zette. Deze had vorig jaar aan zijn ouders verteld dat de meester hem een klap had verkocht. De jongen moest voor de klas bukken en de meester gaf hem zo’n schop onder zijn achterste dat de jongen een paar meter naar voren schoot. ‘En waag het niet om dit aan je ouders te vertellen!’ Dat zette zeg maar de toon voor het hele jaar. Ook een bijzondere leraar dus, deze meester, maar wel om heel andere redenen.

Mavo
Als onderpresterende en rekenzwakke leerling begon ik mijn middelbareschoolcarrière op de mavo. Hier hadden we een fantastische leraar Engels, die het leuk vond om over zijn interesses (haaien en duiken) te hebben. Met een beetje mazzel konden we hem zo aan de praat houden dat we een halve les niets hoefden te doen en lekker naar zijn spannende verhalen konden luisteren. Verder stimuleerde hij mij om meer met Engels te doen en was het gewoon een ontzettend aardige man. Verder herinner ik mij de aardige geschiedenisleraar met de slechte adem en enthousiasme voor het vak en de docent Nederlands die soms een jaar onbetaald verlof opnam om er met zijn gezin op uit te trekken om de wereld over te zeilen.

Havo
Op de havo was mijn favoriete leraar die van geschiedenis. Niemand kon boeiender verhalen vertellen dan hij. De hele klas hing dan aan zijn lippen en hoewel ik al behoorlijk liefde voor geschiedenis had , werd dit dankzij hem alleen maar meer. Verder staat me nog bij de lerares Engels, die wij erg aardig vonden, maar stiekem ook een beetje zielig. Want als je als volwassen vrouw nog gebreide truien aan had met beren erop, dan was er vast iets met je aan de hand. Al was het alleen maar een tenenkrommend gevoel voor mode.

Hbo
Op mijn hbo-opleiding ben ik bijna alleen maar waanzinnig inspirerende docenten tegen gekomen. Van de lerares die yogaworkshops gaf en die werkelijk te lief voor woorden was, tot die zo goed over grammatica kon vertellen, of die lieverd die in een moeilijke tijd een hele middag nam om met mij te praten, of die docent die zichzelf ‘juf’ noemde en mij leerde dat dat een titel is om trots op de zijn, in plaats van een denigrerende benaming. En natuurlijk ook nog die warhoofdige docent die zo briljant lesgaf dat ik aan het einde van zijn lessen altijd ineens begreep waarom hij deed wat hij deed, en stiekem helemaal niet zo warrig was. Daar ben ik nog steeds van onder de indruk.

Reünie II

En toen was de reünie daar. Hoe bijzonder was het om bijna al mijn klasgenoten van toen te zien, maar dan in de volwassen uitvoering. Men bleek mij te herinneren als iemand die mooie verhalen schreef en die zo goed kon voorlezen, en ik kreeg hier direct vragen over. Of ik nog iets met dat schrijven was gaan doen. Ehm... Ja dus. Wat ik opvallend vond is dat mijn medeklasgenoten mijn kwaliteiten toen beter in de gaten hadden dan ikzelf. Ik had er geen idee van dat er op die manier naar me gekeken werd. Om dat nu achteraf alsnog te horen, was op een vreemde, maar goede manier, heel fijn.

Het was een middag en avond herinneringen ophalen en kijken hoe iedereen ook weer was. Zo grappig om te zien dat het ene klasgenootje nog net zo leuk lachte als toen, de lange, serieuze jongen die niet boos te krijgen was opgegroeid was tot een lange serieuze maar goedlachse man en dat de jongen die met gym en spelletjes het meest fanatiek was, nu nog de score bij het bowlen het meeste in de gaten hield.

Juf Jenny

Wat ook mooi was, en mij opnieuw raakte, was dat ik verschillende keren mensen hoorde praten over onze juf Jenny. De juf die veel te vroeg overleed, maar die nu nog door de hele klas op handen gedragen werd. Wat een schat van een mens was het. En wat voor geweldige juf! Ik hoorde van een van mijn klasgenoten, een stevige stoere kerel die zegt waar het op staat en niet van de valse sentimenten is, met hoeveel genegenheid hij aan haar terugdenkt. Dat hij nu nog weet dat een vriendje van hem even in de klas mocht zitten. En dat hij, als hij buiten ging spelen in de buurt van juf's huis, altijd door haar binnen werd geroepen om samen met zijn vriendjes een kopje thee bij haar te drinken. Niet gebruikelijk misschien, maar zo was ze. Haar juf zijn stopte niet als ze de school uit ging, zij was er voor 'haar' kinderen, gewoon omdat ze dat leuk vond. Zo zat ze in elkaar. Ik kan me nog herinneren dat toen ik mijn Mavo diploma behaald had, en door ging naar de havo, ik even naar mijn oude basisschool ging om dit aan juf Jenny te vertellen. Zij nam zoals altijd de tijd voor me, maar vertelde ook dat ze het even heel druk had. De moeder van een van haar leerlingen was plotseling vertrokken. Vader moest werken en was verdrietig omdat z'n vrouw bij hem weg was en de kinderen van slag zonder hun moeder. Dus had zij tijdelijk de kinderen bij haar en haar partner in huis genomen. Zo'n juf dus...

Zelfvertrouwen

Ik had het er al eerder over, maar door de verhalen over deze juf voel ik opnieuw waarom ik docent ben. Dezelfde stoere kerel vertelde dat hij ooit voor een repetitie aardrijkskunde een tien gehaald had. Hij had nog nooit een voldoende gehaald, was niet zo van het leren en die week stond de topografie van Italië op het programma. Tot zijn verbazing vertelde juf Jenny dat hij een tien had. Hij vroeg nog even 'echt?!' , maar het was echt zo. Veel later vertelde juf hem dat hij zoveel fouten had, dat hij eigenlijk een onvoldoende had, maar dat ze het niet over haar hart kon verkrijgen om hem nog een onvoldoende te geven, en dus had ze hem een tien gegeven. Pedagogisch/didactisch verantwoord? Misschien niet helemaal. Maar het bijzondere is dat twee weken later, deze zelfde knul een repetitie topografie van Duitsland had en daar een acht op haalde. Op eigen kracht. Het geheim? Zelfvertrouwen. Want dat was juf Jenny's magische middel. Ze was een betrokken, onconventionele lerares die in elke leerling en aan elke leerling iets moois zag, en ons allemaal zelfvertrouwen wist te geven. Zo'n juf dus. Dat te kunnen en dat te doen, dat is wat ik elke dag dat ik voor de klas sta ook probeer.